Müasir dövrdə informasiya strateji resursa çevrilərək dövlətlərin milli təhlükəsizlik sisteminin ayrılmaz tərkib hissəsi olmuşdur. Əgər ötən əsrlərdə müharibələrin taleyi əsasən hərbi üstünlüklə müəyyən edilirdisə, bu gün informasiya məkanında qazanılan üstünlük ən azı hərbi və iqtisadi güc qədər mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı, sosial media platformalarının geniş yayılması və süni intellekt əsaslı informasiya alətlərinin meydana çıxması dövlətləri yeni təhlükələrlə üz-üzə qoymuşdur. Bu təhlükələrin ən başlıcası isə dezinformasiyanın sürətlə yayılması, ictimai rəyin manipulyasiya olunması və milli maraqlara qarşı yönəlmiş informasiya hücumlarıdır.

Azərbaycan da son illərdə bu istiqamətdə ciddi sınaqlardan keçmiş ölkələrdən biridir. Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı informasiya məkanında aparılan mübarizə göstərdi ki, müasir dünyada həqiqətin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması ən azı döyüş meydanında əldə olunan uğurlar qədər vacibdir. Məhz buna görə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən media siyasətində milli informasiya təhlükəsizliyi prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən olunmuşdur.

Qloballaşma dövründə dövlətlərin sərhədləri informasiya axınları qarşısında əvvəlki kimi qapalı deyil. İnternet və sosial media vasitəsilə dünyanın istənilən nöqtəsində yayılan məlumat saniyələr ərzində milyonlarla insana çatır. Bu imkanlar informasiya əldə etməyi asanlaşdırsa da, eyni zamanda yalan xəbərlərin, manipulyativ məlumatların və məqsədli təbliğatın yayılmasını da sürətləndirir. Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi, regionda həyata keçirdiyi strateji layihələr, enerji təhlükəsizliyində oynadığı mühüm rol və milli maraqlarının beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi ölkəmizi müxtəlif informasiya təzyiqlərinin hədəfinə çevirir. Belə şəraitdə milli informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi dövlət siyasətinin vacib istiqamətinə çevrilmişdir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulamışdır ki, informasiya müharibəsində həqiqətin müdafiəsi hər bir dövlətin strateji vəzifəsidir və media bu prosesdə xüsusi məsuliyyət daşıyır.

Son illərdə dünyada informasiya müharibələri klassik müharibələrin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Sosial şəbəkələrdə təşkil olunan kampaniyalar, saxta xəbərlər, montaj edilmiş görüntülər və manipulyasiya xarakterli məlumatlar dövlətlərə qarşı siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunur. Artıq informasiya silahı tank və raket qədər təhlükəli hesab edilir. Çünki məqsəd cəmiyyət daxilində çaşqınlıq yaratmaq, dövlət institutlarına inamı sarsıtmaq, beynəlxalq ictimai rəyi yanlış istiqamətləndirmək və siyasi qərarlara təsir göstərməkdir. Azərbaycan da uzun illər ərzində bu cür təbliğat kampaniyalarının hədəfi olub. Ermənistanın müxtəlif lobbi dairələri və onlara bağlı media resursları ölkəmiz haqqında həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayaraq beynəlxalq ictimai rəyi çaşdırmağa çalışıblar. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi göstərdi ki, müasir müharibələr yalnız döyüş meydanında deyil, informasiya məkanında da aparılır. Azərbaycan mediası bu dövrdə yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Yerli jurnalistlər cəbhə bölgəsindən operativ məlumatlar təqdim edir, rəsmi məlumatların düzgün və vaxtında çatdırılmasını təmin edirdilər. Bununla yanaşı, Ermənistan tərəfindən yayılan saxta xəbərlər operativ şəkildə ifşa olunur, beynəlxalq auditoriyaya obyektiv məlumatlar çatdırılırdı.

Prezident İlham Əliyevin dünyanın aparıcı televiziya kanallarına və informasiya agentliklərinə verdiyi çoxsaylı müsahibələr informasiya müharibəsində Azərbaycanın mühüm üstünlük qazanmasına səbəb oldu. Dövlət başçısı faktlara və beynəlxalq hüquqa əsaslanan arqumentlərlə Azərbaycanın mövqeyini dünya ictimaiyyətinə çatdırdı. Bu prosesdə yerli media da Prezidentin çıxışlarını geniş auditoriyaya operativ şəkildə təqdim etməklə milli informasiya siyasətinə mühüm töhfə verdi. Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfərdən sonra informasiya mübarizəsi yeni mərhələyə qədəm qoydu. Artıq əsas məqsəd Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərini dünya ictimaiyyətinə obyektiv şəkildə çatdırmaqdır. Azərbaycan mediası işğaldan azad olunmuş ərazilərdə inşa edilən yaşayış məntəqələri, yollar, hava limanları, məktəblər, xəstəxanalar və digər sosial obyektlər barədə müntəzəm reportajlar hazırlayır. Eyni zamanda Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsi, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı və regionun sosial-iqtisadi inkişafı barədə yayılan məlumatlar Azərbaycanın sülh və quruculuq siyasətinin beynəlxalq aləmdə tanıdılmasına xidmət edir. Rəqəmsal dövrdə ən böyük problemlərdən biri dezinformasiyanın sürətlə yayılmasıdır. Sosial şəbəkələrdə anonim hesablar vasitəsilə yayılan yalan məlumatlar bəzən qısa müddət ərzində milyonlarla istifadəçiyə çatır. Bu baxımdan jurnalistikanın əsas vəzifələrindən biri faktların yoxlanılması, məlumatların etibarlılığının təsdiq edilməsi və cəmiyyətin düzgün informasiya ilə təmin olunmasıdır. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, jurnalist peşəkarlığı, obyektivlik və milli məsuliyyət prinsiplərinə sadiq qalmalıdır. İnformasiya azadlığından sui-istifadə edilməməli, saxta xəbərlərin yayılmasına qarşı qətiyyətli mövqe nümayiş etdirilməlidir. İnternet mediasının inkişafı informasiya istehsalı və yayımı prosesini tamamilə dəyişdirib. Bu gün hər bir istifadəçi potensial informasiya mənbəyinə çevrilə bilir. Bu isə həm yeni imkanlar yaradır, həm də ciddi risklər formalaşdırır. Sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatların böyük hissəsi peşəkar jurnalistika standartlarına uyğun hazırlanmır. Məhz buna görə media savadlılığının artırılması müasir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan mediası da yeni rəqəmsal platformalara uğurla inteqrasiya olunur. Multimedia jurnalistikası, mobil reportyorluq, video kontent və analitik platformalar milli medianın rəqabət qabiliyyətini artırır. Son illərdə süni intellekt texnologiyalarının inkişafı informasiya məkanında yeni mərhələnin başlanğıcı olub. Süni intellekt xəbər hazırlanması, məlumatların təhlili və kontent istehsalında mühüm imkanlar yaradır. Lakin bununla yanaşı, deepfake videolar, saxta görüntülər və avtomatik hazırlanmış manipulyativ mətnlər informasiya təhlükəsizliyi üçün yeni risklər yaradır. Bu səbəbdən Azərbaycan mediasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri yeni texnologiyalardan səmərəli istifadə etməklə yanaşı, onların yaratdığı təhlükələrin qarşısını almaqdır.

İnformasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasında beynəlxalq əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Son illərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumları bu baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Forumlarda müxtəlif ölkələrdən media rəhbərləri, ekspertlər və jurnalistlər iştirak edərək dezinformasiyaya qarşı mübarizə, süni intellekt dövründə jurnalistikanın gələcəyi, informasiya təhlükəsizliyi və media etikası kimi aktual məsələləri müzakirə edirlər. 2026-cı ildə keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunun "Sülhün təşviqində medianın missiyası: Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması" mövzusu da göstərir ki, Azərbaycan beynəlxalq media dialoqunun mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilib.

Milli informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasında ən vacib amillərdən biri peşəkar jurnalistikadır. Obyektivlik, qərəzsizlik, operativlik və faktlara əsaslanan məlumatların təqdim edilməsi media nümayəndələrinin əsas vəzifəsidir. Azərbaycan jurnalistləri xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə göstərdilər ki, peşəkarlıq və vətənpərvərlik prinsipləri bir-birini tamamlayan anlayışlardır. Onlar informasiya cəbhəsində ölkənin milli maraqlarını müdafiə etməklə yanaşı, beynəlxalq auditoriyaya obyektiv məlumatların çatdırılmasına da mühüm töhfə verdilər.

İnformasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi müasir dövrdə milli informasiya təhlükəsizliyi dövlət təhlükəsizliyinin əsas komponentlərindən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan bu sahədə həyata keçirdiyi ardıcıl media siyasəti, qanunvericilik islahatları, institusional yeniliklər və beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri ilə güclü informasiya sisteminin formalaşdırılmasına nail olmuşdur. Bu gün Azərbaycan mediası yalnız ölkə daxilində ictimai rəyi formalaşdıran vasitə deyil, həm də beynəlxalq informasiya məkanında dövlətimizin maraqlarını müdafiə edən strateji qüvvədir. Rəqəmsallaşma, süni intellekt və qlobal informasiya müharibələrinin genişləndiyi şəraitdə peşəkar jurnalistika, media savadlılığı və dezinformasiyaya qarşı effektiv mübarizə gələcək inkişafın əsas prioritetləri olaraq qalacaq. Məhz bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın milli informasiya təhlükəsizliyinin daha da möhkəmlənməsinə və ölkəmizin beynəlxalq informasiya məkanındakı mövqeyinin güclənməsinə xidmət edəcək.

Milli Məclisin deputatı 

Şahin Seyidzadə