Koronavirus hüceyrəyə daxil olarkən, onun hissəcik qılafı örtülmür və virusun genomu hüceyrənin sitpolazmasına daxil olur. Koranavirusun RNT genomu, 5 metivilaniya olmuş qabavə RNT-nin həll olunması üçün ribosomlarabağlanmasını təmin edən 3 polyadenlasiyalı quyruğu mövcuddur. Koronavirusun genomları, viral genomun əsas hüceyrəsinin texnikasından istifadə edərək yeni RNT kopiyalarının transkripsiyasınaimkan verənreplikazadlı zülalı kodlaşdırır. Replikaz koronavirusun ilk zülalıdır. Bu zülalda replikazı kodlayan gen, köçürüldükdən sonra köçürülmə gendə olan birstop kodu ilə dayandırılır. Bu iç-içə yazılmş bir yazı kimi tanınır. Bütün mRNTsintezlərini kodlaşdıranmonokistronikdir.Koronavirus zülalınının dəqiq quruluşu yoxdur və bu zülal,RNT- yə bağlı RNT-nin polimerazında olmayan bir oxuyucu funksiyasını təmin etdiyi üçün replikaya bağlanaır. Genom təkrarlanır və zülalların hamısının yerləşdiyi uzun bir polipotein əmələ gəlir. Koronavirusların tərkibində olmayan bir protein vardır ki, bir proteaz- bu polipoteini parçalamağa qadirdir. Bu prosses, virusun az sayda nukleotiddə ən çox sayda gen kodlamasına imkan verən genetik formasıdır.Virusun aid olduğu siniflər aşağıdakılardır:
- Alfakoronavirus. Növü – insan koronavirus.
- Bettakoronavirus. Növü – Gəmirici koronavirus.
- Qammakoronavirus. Növü – Yoluxucu bronxit virusu.
- Deltakoronavirus. Növü – bülbül koronovirusu HK11
Bu virus insanlarazökəm, qrip ya da digər adi xəstəlik formasında yoluxur. koronavirus inək və donuzlarda diareya səbəb olduğu halda, toyuqlarda tənəffüs yolu infeksiyasına səbəb ola bilir. Hazırda korona virusun müalicəsi üçün heç bir spesifik dərman və ya vaksin yoxdur.
Həkim
Nazlı Çələbi
Yazı "Yeni Həyat İqtisadi İnkişaf" İctimai Birliyi Azərbaycan Respublikasının prezidenti yanında Qeyri Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə dəstəyi ilə "Kənd təsərrüfatı sahəsində çalışanlara koronavirusla mübarizə ilə bağlı maarifləndirici məlumatların çatdırılması" layihəsi çərçivəsində çap olunur
Covid - 19 ( Korona virusu) nədir?
Virusun morfologiyası.
Govid - 19 koronaviruslar ailəsinə aiddir. Tam olaraq adı Orthocoronavirinae fəsiləsinin nidrovirales dəstəsinin koronaviruslar sinfinə aiddirlər. Bu viruslar superkapsid virus növüdür. +ssRNA virus və RNT genomulyar kapsid spiral simmetriyalı görünüşə malikdirlər. Onların genomik ölçüsü 26/32 kilobaz aralığında sayılır və ən böyük RNT virusları kimi qəbul edilmişdir.
Koronavirusun morfologiyası.
Koronavirusun adı latınca korona və yunanca kopwvn ( tac, ləçək ) mənasını verir. Bu virusun Günəş tacını xatırladan görüntülü olduğundan dolayı, elektron mikroskopu ilı baxıldığında virionlara, yəni, virusların sahib hüceyrələrdən kənar formasına bənzədikləri görülür.
Morfologiyası isə virusun səthini dolduran və əsas tropizmini müəyyən edən zülallar tərəfindən yaradılır. Bütün koronovirusların ümumi quruluşunda zülallar, membran və nukleokapsidlər var. Əgər SARS koronovirusu ( Güclü tənəffüs sindromu ilə əlaqəli koronavirus ) spesifik halda olarsa, üzərində olan reseptor sahəsi, virusun reseptoruna, angiotensin çevirici ferment 2-ə (ACE2) bağlanmasına vasitəçilik edəcək. Bəzi koronavirusların isə, xüsusilə Betakoronavirus kimi alt sinfinin üzvləri, hemaqqlutinin esteraz (HE) adı verilən qısa zülalları var.
Koronaviruslar hələ 1960- cı ildə kəşf edilib. İlk dəfə toyuqlarda infeksion bronxit virusu, daha sonra isə isə insan koronavirusu 229E və insan virusu OC43 olaraq adlandırılan soyuq dəyməsi olan insanların burun boşluqlarında yaranan virus kimi tanınıb. Bir müddət keçdikdən sonra bu ailənin digər başqa üzvləri də kəşf edilib. Məsələn 2003-cü ildə SARS-CoV, 2004-cü ildə HCoV NL63, 2005-ci ildə HKU1, 2012-ci ildə MERS-CoV və 2019-cu ildə 2019-nCoV növləri kəşf edilib. hazırda bu virusların çoxu, ciddi tənəffüs yolu infeksiyalarına qarışıb. Korona virus, məməlilərdə və quşlarda da xəstəliklərə səbəb olançox təhlükəli virusdur.
Həkim
Nazlı Çələbi
Yazı "Yeni Həyat İqtisadi İnkişaf" İctimai Birliyi Azərbaycan Respublikasının prezidenti yanında Qeyri Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə dəstəyi ilə "Kənd təsərrüfatı sahəsində çalışanlara koronavirusla mübarizə ilə bağlı maarifləndirici məlumatların çatdırılması" layihəsi çərçivəsində çap olunur
