Sentyabrın 27-si Azərbaycan xalqının yaddaşında həm ağır kədər, həm də böyük qürur hissi ilə yaşayan bir tarixdir. 2020-ci ilin həmin günü başlayan Vətən müharibəsi xalqımızın taleyində yeni səhifə açdı. Bu tarix sonrakı 44 gün ərzində baş verən hadisələrlə yanaşı, ondan əvvəlki uzun illərin ağrılarını, itkilərini və doğma torpaqlarımıza qayıdış arzusunu da özündə birləşdirir. Elə buna görə də 27 Sentyabr - Anım Günü mənim üçün yalnız şəhidlərimizi yad etdiyimiz tarix deyil, həm də keçdiyimiz yol haqqında düşündüyümüz gündür.
Şəhidlərimizi yad edərkən ilk növbədə onların qəhrəmanlıqlarını, hər birinin öz ailəsi, arzuları və gələcəklə bağlı planları olduğunu unutmamalıyıq. Onlar bütün bunlardan Vətən naminə keçdilər. Hesab edirəm ki, şəhidlərimizin xatirəsinə ən böyük ehtiram onların həyatını və mübarizəsini yalnız tarix kitablarında deyil, cəmiyyətimizin gündəlik yaddaşında yaşatmaqdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulması uzun illər ölkəmizin qarşısında duran ən ağır problemlərdən biri idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüşdü. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində də Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər əksini tapmışdı. Lakin uzun illər ərzində bu qətnamələrin icrası təmin edilmədi. Bu prosesə yalnız bir neçə sənəd və ya diplomatik görüşün nəticəsi kimi baxmaq düzgün olmaz. İşğal illəri Azərbaycan cəmiyyətində dərin iz buraxdı. Xocalı faciəsi, məcburi köçkünlərin yaşadığı çətinliklər, itirilmiş doğma evlər və dağıdılmış şəhər və kəndlər yaddaşımızdan silinmədi. Buna görə də torpaqlarımızın azad olunması məsələsi Azərbaycan xalqı üçün sadəcə siyasi məqsəd deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası məsələsi idi.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin təmas xətti boyunca törətdiyi genişmiqyaslı təxribatdan sonra başlayan hərbi əməliyyatlar qısa müddətdə Vətən müharibəsinə çevrildi. 44 gün ərzində Azərbaycan Ordusu bir sıra şəhər, rayon və kəndləri işğaldan azad etdi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Hadrut, Şuşa və digər yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi müharibənin gedişində mühüm mərhələlər oldu.
Şuşanın azad olunması isə bu müharibənin ən mühüm hadisələrindən biri kimi tarixə düşdü. Azərbaycan Ordusunun hərbçiləri mürəkkəb relyef və ağır döyüş şəraitində şəhəri azad etdilər. Şuşanın azad edilməsindən sonra müharibənin gedişində yeni mərhələ başladı və 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlara son qoyuldu. Ağdam, Kəlbəcər və Laçının Azərbaycana qaytarılması ilə ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
Bu hadisələrə nəzər salarkən bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: Zəfərin əsasını yalnız hərbi güc təşkil etmirdi. Azərbaycan xalqının birliyi, ordumuzun döyüş ruhu, dövlətin məqsədyönlü siyasəti və cəmiyyətin bütün təbəqələrinin nümayiş etdirdiyi həmrəylik bu nəticənin mühüm dayaqları idi. Müharibə zamanı Azərbaycan cəmiyyətində yaranan birlik və həmrəylik xalqımızın ən böyük mənəvi güclərindən birini bir daha göstərdi.
44 günlük müharibədə minlərlə hərbçimiz şəhid oldu, yüzlərlə hərbçimiz yaralandı və sağlamlığını itirdi. Şəhid ailələrinin yaşadığı ağrı isə heç bir rəqəmlə ifadə edilə bilməz. Ona görə də Zəfərdən danışarkən şəhidlərimizin adlarını, onların ailələrinin keçdiyi yolu və qazilərimizin fədakarlığını daim xatırlamaq bizim mənəvi borcumuzdur.
Məhz bu baxımdan 27 Sentyabrın Anım Günü kimi təsis olunması xüsusi məna daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2020-ci il 2 dekabr tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 27-si Anım Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix Vətən müharibəsində və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda gedən döyüşlərdə həyatını itirən qəhrəmanlarımızın xatirəsinə ehtiramın ifadəsidir. Anım Gününün mənası yalnız keçmişi xatırlamaqla məhdudlaşmır. Bu gün həm də bizə gələcək qarşısında məsuliyyətimizi xatırladır. Şəhidlərimizin bizə əmanət etdiyi Azərbaycanı daha güclü, daha inkişaf etmiş və daha firavan görmək onların ruhuna ehtiramın ən mühüm ifadələrindən biridir.
Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri də Zəfərin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Uzun illər öz doğma yurdlarından ayrı düşən insanların evlərinə qayıtması tarixi hadisədir. Ağdamda, Füzulidə, Zəngilanda, Cəbrayılda, Laçında və digər ərazilərdə yeni həyatın qurulması Azərbaycan dövlətinin qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən birinin mərhələli şəkildə həyata keçirildiyini göstərir.
Böyük Qayıdışın mənası yalnız yeni binaların tikilməsi deyil. Burada söhbət insanların doğma torpaqları ilə yenidən bağlarının qurulmasından gedir. Məktəb, xəstəxana, yol, yaşayış məhəlləsi, sosial obyekt tikmək vacibdir, amma ən mühüm məsələ həmin ərazilərdə davamlı və təhlükəsiz həyatın bərpa olunmasıdır. Zəfərin nəticələrini gələcək nəsillərə çatdırmaq baxımından bu məqam xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Şəhidlərimizin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində görülən işlər də böyük əhəmiyyət daşıyır. Bakıdakı Hərbi Qənimətlər Parkı, Zəfər Parkı və Zəfər Muzeyi kimi məkanlar Vətən müharibəsinin tarixinin gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bu məkanlara gələn gənclər müharibənin yalnız nəticəsini deyil, həmin nəticəyə aparan yolu da görürlər.
Biz gənclərə Zəfər tarixini öyrədərkən yalnız hərbi hadisələri sadalamaqla kifayətlənməməliyik. Onlara sülhün, dövlət müstəqilliyinin, milli birliyin və vətənpərvərliyin əhəmiyyətini də anlatmalıyıq. Çünki tarix yalnız keçmişi öyrənmək üçün deyil, gələcəkdə düzgün qərarlar vermək üçün də lazımdır.
Anım Gününün ən böyük mesajlarından biri budur: heç bir qələbə öz-özünə qazanılmır. Azərbaycanın Zəfərinin arxasında illərlə davam edən diplomatik mübarizə, Ordumuzun gücləndirilməsi, xalqın iradəsi və nəhayət, Vətən uğrunda canından keçən insanların fədakarlığı dayanır. Bu həqiqəti unutmamaq hər birimizin borcudur. Bu gün biz artıq başqa bir mərhələdəyik. Qarşımızda işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, insanların öz doğma yurdlarına qayıtması, ölkəmizin iqtisadi və sosial inkişafının daha da sürətləndirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanır. Zəfərin qorunması yalnız hərbi güclə deyil, güclü dövlət, sağlam cəmiyyət, savadlı və vətənpərvər gənclərlə mümkündür.
27 Sentyabr - Anım Günü bizi bir daha şəhidlərimizin qarşısında baş əyməyə, onların keçdiyi yolu xatırlamağa və bu yolun məsuliyyətini dərk etməyə çağırır. Bu əlamətdar gündə bütün şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, onların ailələrinə səbir, qazilərimizə möhkəm cansağlığı arzulayıram.
Şəhidlərimizin adı Azərbaycan tarixində əbədi yaşayacaq. Bizim vəzifəmiz isə bu tarixi yaddaşı qorumaq, Zəfərin nəticələrini möhkəmləndirmək və gələcək nəsillərə daha güclü Azərbaycan əmanət etməkdir.
Asif Əsgərov,
Milli Məclisin deputatı
