Cəlil Cavanşirin "Qadın Corabları”  qeyri-adi əsərdi. Detektiv və erotik, həmçinin yüngül eşq romanlarına qarşı açıq bir savaş olmasa da,  bu tip əsərlərin kütləvi şəkildə oxunulmasına etiraz motivləri var. Romandakı obrazlarla tanış olarkən  anlamaq olar ki, bu qəhrəmanlar təsadüfi deyil, yəni müasir dövrün əksər romanlarının qəhrəmanları kimi fiqurlar deyil, real həyatdan götürülmüş canlı obrazlardır.

Əsəri oxuyarkən daha çox bu suala cavab axtardım. Ümumiyyətlə intihar çıxış yolu hesab oluna bilərmi ? Nəyə görə intihar çarəsizlik kimi başa düşülür? Bunu cəsarətsizlik hesab edənlər özləri intihardan qorxacaq qədər cəsarətsizdirlər. Romanda ifadə olunan əsas ideyaları aşağıdakı formada qruplaşdırmaq olar .

Həyatda əbədi heç nə yoxdu və əbədi olmayan nəsnələr uğrunda gərgin zəhmət çəkib vuruşmaq mənasızdır (Bəlkə də bu fikir insanlarda bədbinlik yaradacaq , bu mənada romanı tənqid etmək lazımdır).

Yaxın gələcəkdə ölkədə intihar hallarının artması gözlənilir və bunun səbəbləri əsərdə göstərilib. Düşüncəni zorlayan, səni öz beyinin məhsulu kimi yaradıb müəyyən qəlibə salmağa çalışan insanlar əslində səni intihara sövq edirlər .

Xurafatın hələ də tüğyan etdiyi ölkədə ateist imanı olan şəxslərin məzarlığında dəfn olunmaq istəmir və ya bunu cəmiyyət qəbul etmir. Lakin sonda yenə də azlıq kütləyə tabe olmaq məcburiyyətində qalır.

İntihara cəhd edən Nicat Aslan dəfələrlə çalışsa da intihar etmir, ya  tam mənada qəti qərar verə bilmir, ya da ki yeganə məqsədi diqqət cəlb etməkdir .

Baş qəhrəman bəlli qərarlara etiraz edir, inqilabçı gəncdir, lakin sonra şəraba, içkiyə qurşanır, qadın düşkünü olur. Bəlkə də bu Nicatın etiraz etdiyi qüvvələr tərəfindən düşünülüb?

Psixoloqlara nifrət etdiyimə görə, Orxan obrazını məmnuniyyətlə kəsib atardım. Sanki keşiş kimi çalışaraq tərəflər arasında sülhü bərqərar edir. Psixoloqlar həm də sözün həqiqi mənasında psikopat olurlar, amma Orxan obrazı səbirli halda Könül kimi intizamsız, bezdirici obrazı dinləyir. Məncə əsl ölüm elə həmin anda baş verməliydi.

Elxan obrazı çox maraqlıdır, yəqin ki, roman yazmaq istəməkdə yeganə məqsədi qadınlarla tanış olmaqdır. Dindarlar bunu günah hesab edə bilərlər, lakin untumayaq ki, təbiətin öz qanunları var, materialistlər bu həqiqətləri daha dərindən duya bilirlər (yəni ki Elxan qardaşımızı yormayaq, roman yazmağında olsun).

Könül - ən  çox sevdiyim obrazdır, sanki bütün dünyayla məzələnir, heç nəyi vecinə almır, fahişəlikdən həzz alır, amma məsələnin dərininə endikdə anlamaq olur ki, Könülün taleyində cəmiyyət günahkardır. Lakin bu obraz Orxanla danışanda sırf erotik xəyallarını paylaşır, Orxana Nicatla necə sevişdiyini nəql edir. Bu  hissə həqiqətə çox da bənzəmir. Fahişələr əksər hallarda psixoloqlardan, ümumiyyətlə həkimlərdən qaçırlar. Əslində Könülün Nicatı sevdiyini də qəbul etmirəm, bu, sadəcə müəllif fantaziyasıdır. Könül sadəcə ona lazım olanları sevir . Bu mənada Könülü romanın ən real obrazı sayıram

Romanda hərbi dedavşina məsələləri əks olunub, müəyyən dövrdə bu kimi məsələlər aktual olub. Lakin Nicat hərbi xidmətdə olduğu müddətdə belə yalnız diqqət çəkmək üçün intihara cəhd göstərib. Kitabın üstündə ona görə  + 18 qoyulub ki, - 18 lər əsəri oxusalar onlar da intihara cəhd edə bilərlər (mən belə düşünürəm).

Bəlkə də şair obrazının intiharvari sui – qəsdi Azərbaycan cəmiyyətinin şair obrazlarına olan qeyri – etik münasibəti əks etdirir . Hikmətin Nicata şair deyə müraciət etməsində belə alçaldıcı münasibət var. Ümumilikdə isə bir fikir deyə bilərəm ki, istedadına hər zaman hörmət bəslədiyim Cəlil Cavanşir bu romandan daha mükəmməlini yaza bilər.

 

Nicat Həşimzadə