Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirdiyi fikirlər təkcə Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərinin təqdimatı deyil, həm də dəyişən beynəlxalq münasibətlər sistemində ölkəmizin strateji mövqeyini əks etdirən mühüm siyasi mesajlar toplusudur. Dövlət başçısının çıxışı göstərdi ki, Azərbaycan artıq yalnız regional proseslərin iştirakçısı deyil, eyni zamanda qlobal gündəliyin formalaşmasına təsir göstərən, beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri ilə çıxış edən və müxtəlif geosiyasi mərkəzlər arasında etibarlı tərəfdaş kimi qəbul olunan dövlətdir.
Şuşa artıq qlobal media dialoqunun ünvanına çevrilib
IV Şuşa Qlobal Media Forumunun coğrafiyası və iştirakçı tərkibi onun artıq regional tədbir çərçivəsindən çıxaraq beynəlxalq platformaya çevrildiyini təsdiqləyir. Dünyanın 53 ölkəsindən media nümayəndələrinin, xəbər agentliklərinin, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların və ekspertlərin Qarabağın ürəyi olan Şuşada bir araya gəlməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun göstəricisidir.
Forumun əsas üstünlüklərindən biri iştirakçılara Qarabağın müasir reallıqlarını yerində görmək imkanı yaratmasıdır. İlk forumlarda dağıntılarla qarşılaşan xarici jurnalistlər bu gün yenidən qurulan şəhərləri, müasir yaşayış məntəqələrini, infrastruktur layihələrini və doğma torpaqlarına qayıdan insanların həyatını müşahidə edirlər. Bu isə Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa və quruculuq siyasətinin beynəlxalq auditoriyaya ən təsirli formada təqdim olunmasına xidmət edir.
Azərbaycanın tranzit strategiyası uzunmüddətli planlaşdırmanın nəticəsidir
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri Azərbaycanın nəqliyyat-logistika siyasəti idi. Dövlət başçısı vurğuladı ki, ölkənin tranzit mərkəzinə çevrilməsi təsadüfi deyil, uzun illər davam edən məqsədyönlü dövlət strategiyasının nəticəsidir. Bu strategiya üç əsas istiqamət üzərində qurulub. Birincisi, müasir nəqliyyat və logistika infrastrukturunun yaradılmasıdır. İkincisi, qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin formalaşdırılmasıdır. Üçüncüsü isə Azərbaycanın təşəbbüskarı olduğu beynəlxalq enerji və nəqliyyat layihələrinin reallaşdırılmasıdır.
Xüsusilə hazırkı geosiyasi şəraitdə Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artması Azərbaycanın strateji mövqeyini daha da gücləndirir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Xəzər dənizində ən böyük ticarət limanının imkanlarının 25 milyon tona çatdırılması, yeni yük gəmilərinin inşası və logistika imkanlarının genişləndirilməsi ölkəmizin gələcək onilliklər üçün regional nəqliyyat liderliyini möhkəmləndirməyə hesablanıb.
Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi regional təhlükəsizliyin əsas dayağıdır
Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda xüsusi vurğuladığı istiqamətlərdən biri də Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri oldu. Dövlət başçısı bir daha bəyan etdi ki, iki ölkə arasında münasibətlər sadəcə dostluq və qardaşlıq səviyyəsində deyil, strateji müttəfiqlik müstəvisində inkişaf edir. 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi bu münasibətləri hüquqi və siyasi baxımdan yeni mərhələyə yüksəldərək regionda təhlükəsizlik və əməkdaşlığın əsas sütunlarından birini formalaşdırıb. Prezident İlham Əliyevin "Biz təkcə qardaş və dost deyilik, biz müttəfiqik" fikri Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin mahiyyətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, tərəflərdən birinə qarşı hər hansı təhlükə yaranacağı təqdirdə digər ölkə bütün imkanları, o cümlədən hərbi potensialı ilə onun yanında olacaq. Bu yanaşma regionda sülhün qorunması, təhlükəsizlik mühitinin möhkəmləndirilməsi və geosiyasi sabitliyin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün Azərbaycan və Türkiyə enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri, müdafiə sənayesi, ticarət, investisiyalar və humanitar əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirdikləri birgə layihələrlə Avrasiya məkanında inteqrasiyanın aparıcı qüvvələrindən birinə çevriliblər. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, TANAP, Bakı-Tbilisi-Qars kimi qlobal layihələr iki qardaş ölkənin strateji tərəfdaşlığının uğurlu nəticələri olmaqla yanaşı, Avropanın enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinə də mühüm töhfə verir. Azərbaycan-Türkiyə modeli bu gün təkcə region üçün deyil, beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşılıqlı etimada və milli maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın ən uğurlu nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
Xarici siyasətdə balanslaşdırılmış yanaşma öz nəticəsini verir
Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunun uğurlarını da nümayiş etdirdi. ABŞ, Avropa İttifaqı, Mərkəzi Asiya ölkələri, Türkiyə və digər tərəfdaşlarla paralel şəkildə inkişaf etdirilən münasibətlər ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırır. ABŞ ilə münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi, enerji, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, müdafiə sənayesi və ticarət sahələrində yaradılmış yeni əməkdaşlıq mexanizmləri Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini artıran mühüm amillərdəndir.
Eyni zamanda Avropa İttifaqı ilə enerji əməkdaşlığının genişlənməsi, Almaniya və Avstriyaya qaz ixracının başlanması, yeni bazarlara, o cümlədən Suriyaya çıxış imkanlarının yaradılması Azərbaycanın enerji diplomatiyasının yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Sülh gündəliyi və ABŞ ilə yeni strateji əməkdaşlıq
Prezident İlham Əliyevin çıxışında beynəlxalq münasibətlərə dair ən diqqətçəkən məqamlardan biri ABŞ Prezidenti Donald Trampın sülh təşəbbüslərinə verdiyi qiymət oldu. Dövlət başçısı Prezident Trampı dünyanın müxtəlif bölgələrində sülhün bərqərar olunmasına çalışan lider kimi xarakterizə edərək, onun administrasiyasının Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesində oynadığı rolu xüsusi vurğuladı. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, məhz Tramp administrasiyasının yaratdığı yeni danışıqlar formatı nəticəsində Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin paraflanması mümkün olub. Bunun davamı olaraq Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması, iqtisadiyyat, enerji, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, müdafiə sənayesi və investisiya sahələrində yaradılan birgə işçi qrupları iki ölkə arasında münasibətlərin tarixində yeni mərhələnin əsasını qoyub. Bu yanaşma onu göstərir ki, Azərbaycan müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşıdurma deyil, dialoq və əməkdaşlıq modelini təşviq edən dövlət kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin Forumda səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın sülh, təhlükəsizlik və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipinə əsaslanan xarici siyasət kursunun gələcək dövrdə də davam etdiriləcəyini bir daha nümayiş etdirdi.
Azərbaycanın "orta güc" statusu artıq beynəlxalq ekspertlər tərəfindən qəbul edilir
Forum zamanı diqqət çəkən məqamlardan biri Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın "orta güc" statusu barədə səsləndirdiyi fikirlər oldu. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində orta güc anlayışı yalnız iqtisadi göstəricilərlə müəyyən edilmir. Buraya dövlətin milli maraqlarını müstəqil şəkildə müdafiə etmək bacarığı, regional proseslərə təsir imkanları, beynəlxalq vasitəçilik potensialı, müdafiə qabiliyyəti və diplomatik nüfuzu daxildir.
Azərbaycan son illərdə həm Vətən müharibəsində əldə etdiyi Zəfər, həm COP29-a uğurlu ev sahibliyi, həm Qoşulmama Hərəkatına rəhbərlik, həm də enerji təhlükəsizliyində oynadığı rol sayəsində bu meyarların əksəriyyətini praktikada nümayiş etdirib.
Enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolu daha da artır
Prezident İlham Əliyevin çıxışında enerji təhlükəsizliyi məsələləri xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısının açıqladığı kimi, bu ildən etibarən Azərbaycan Almaniya və Avstriyaya da təbii qaz ixracına başlayıb. Bununla ölkəmizin boru kəmərləri vasitəsilə qaz ixrac etdiyi dövlətlərin sayı 16-ya çatıb və Azərbaycan bu göstəriciyə görə dünyanın aparıcı qaz ixracatçılarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Bu addım Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolunun artdığını göstərməklə yanaşı, ölkəmizin etibarlı enerji tərəfdaşı statusunu da daha da gücləndirir. Hazırda Avropa İttifaqının bir sıra üzv dövlətləri ilə həm yeni qaz tədarükü, həm də mövcud həcmlərin artırılması istiqamətində aparılan danışıqlar Azərbaycanın enerji diplomatiyasının perspektivlərinin kifayət qədər geniş olduğunu göstərir.
Forumda diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələr oldu. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, 2032-ci ilədək ölkədə 8 giqavat bərpaolunan enerji istehsal gücünün yaradılması planlaşdırılır. Bu isə elektrik enerjisi istehsalında istifadə olunan milyardlarla kubmetr təbii qaza qənaət etməyə və həmin həcmlərin ixrac üçün yönləndirilməsinə imkan verəcək.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur artıq Azərbaycanın "yaşıl enerji zonası"na çevrilir. Bu günədək Qarabağda ümumi gücü 340 meqavat olan su elektrik stansiyaları istifadəyə verilib, yaxın dövrdə isə daha 340 meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının istismara verilməsi nəzərdə tutulur. Beləliklə, Azərbaycan həm ənənəvi enerji resursları, həm də yaşıl enerji potensialı hesabına Avropanın enerji təhlükəsizliyində uzunmüddətli strateji tərəfdaş rolunu daha da gücləndirir.
Rəqəmsal transformasiya yeni inkişaf mərhələsinin prioritetidir
Dövlət başçısının vurğuladığı digər vacib istiqamət rəqəmsal transformasiya və süni intellekt sahəsində həyata keçirilən islahatlardır. Bu məqsədlə yaradılmış xüsusi komissiya və koordinasiya mexanizmi dövlət idarəçiliyində yeni texnologiyaların tətbiqini sürətləndirməyə xidmət edəcək.
Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan yalnız enerji və nəqliyyat ölkəsi kimi deyil, həm də innovasiya və yüksək texnologiyalar sahəsində regional lider mövqeyini gücləndirməyi qarşıya məqsəd qoyub.
Şuşadan dünyaya verilən mesaj
IV Şuşa Qlobal Media Forumu bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan artıq beynəlxalq siyasətdə hadisələrə reaksiya verən deyil, onların formalaşmasına təsir göstərən dövlətlər sırasında yer alır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən mesajlar Azərbaycanın milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən, çoxtərəfli əməkdaşlığa üstünlük verən, regional sabitliyə töhfə verən və qlobal çağırışlara konstruktiv yanaşan dövlət modelini əks etdirdi.
Şuşa isə bu gün təkcə Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı deyil, həm də beynəlxalq dialoqun, informasiya mübadiləsinin və geosiyasi müzakirələrin nüfuzlu platformasına çevrilib. Buradan verilən mesajlar göstərir ki, Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyası təhlükəsizlik, iqtisadi şaxələndirmə, enerji diplomatiyası, rəqəmsal inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq üzərində qurulub. Məhz bu kompleks yanaşma ölkəmizin qlobal siyasi və iqtisadi sistemdə mövqeyini daha da möhkəmləndirən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
Asif Əsgərov,
Milli Məclisin deputatı
